Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi, dörder aylık periyodlar halinde yılda 3 sayı olarak basılmaktadır. Dergimiz tarafsız olarak bilimsel yöntemlerin uygulanmasını esas alan yayın politikası gereğince “Hakemli” dergi özelliğinde ve açık erişimli bir dergidir. Dergimiz yayın hayatını; sağlık alanının çeşitli dallarındaki klinik ve deneysel araştırma yazıları, orijinal olgu sunumları ve davetli literatür derlemeler gibi nitelikli bilimsel makalelerin yansız biçimde değerlendirilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılması esasına göre yürütmektedir.
Bu kapsamda yazarlar, dergi editörleri, hakemler ve yayıncı ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) ve “Yayın Etiği Komitesi’nin (Committe on Publication Ethics - COPE (https://publicationethics.org/))” yayınladığı kılavuzlar ve politikalar doğrultusunda hareket etmelidir. Dergimiz, World Medical Association (WMA) Declaration of Helsinki – Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects (2013) ve WMA Statement on Animal Use in Biomedical Research (2016) standartlarını kabul eder ve etik standartları esas alır.
DERGİMİZE GÖNDERİLEN ÇALIŞMALARDA ETİK KURALLAR BAŞLIĞI ALTINDA AŞAĞIDAKİ HUSUSLARA UYULMALIDIR:
- Tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için ve etik kurul kararı gerektiren klinik veya deneysel olarak, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar için etik kurul onayı alınmış olmalı ve bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir. İlgili belgenin dergiye gönderilmemesi durumunda makale değerlendirmeye alınmaz.
- Makalede ‘’araştırma ve yayın etiğine’’ uyulduğu belirtilmelidir.
- Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda, izinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) gereç ve yöntem bölümünde yer almalıdır. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmesi zorunludur.
ETİK KURUL İZNİ GEREKTİREN ARAŞTIRMALAR AŞAĞIDAKİ GİBİDİR:
- Anket, mülakat, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
- Denek olarak İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) bilimsel amaçlarla kullanıldığı çalışmalar,
- İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
- Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
- Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,
Ayrıca;
- Başkalarına ait ölçek, anket ve fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi gerekmektedir. Tüm bu konular yazarın sorumluluğundadır.
EDİTÖRLERİN SORUMLULUĞU:
Yayın kararı
Editör değerlendirilmek üzere gönderilen bir makalenin öncelikle etik kurallara uygunluğunu değerlendirir bu kapsamda makaleler, benzerlik açısından uygun bir program ile kontrol edilir. Kontrol sonucunda %20 veya daha fazla benzerlik gösteren makaleler reddedilir. İntihal tespit edilmesi, kabulden sonra bile bir makalenin reddedilmesine neden olabilir.
Editör, yazının bilimsel önemini, özgünlüğünü, bilimsel geçerliliğini ve konunun dergi kapsamında olup olmadığını inceleyerek, yazıyı konu ile ilgili alan editörlerine veya hakemlere iletir. Yazı hakkında olumsuz bir durum varlığında, değerlendirmeye almadan yazıyı reddetme veya yazara geri gönderme hakkını kullanabilir. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen yazılar, yazarların ırkı, cinsiyeti, dini inançları, etnik kökenleri, tabiyetleri dikkate alınmaksızın değerlendirilir.
Editör, kendi alanında uzmanlaşmış akademisyenler arasından en az iki hakem seçilmesinden, hakemlerin yazarlara “kör” kalmasından sorumludur. Ayrıca hakemlerin talep ettiği düzeltmelerin yazara anlaşılabilir bir dil ile sunulmasından sorumludur.
Gizlilik
Editörler ve dergi çalışanları, sunulan makalelerle ilgili herhangi bir bilgiyi, sorumlu yazar, hakemler, diğer editörlük danışanları ve yayıncı dışında başka bir kimse veya kurum ile paylaşamaz.
Açıklama ve çıkar çatışması
Sunulan bir makalede bulunan henüz basılmamış materyaller ve bilgiler editör veya editörler ve yayın kurulu üyeleri tarafından, yazarların açık yazılı onayları alınmaksızın kullanılamaz.
YAZARLARIN ETİK SORUMLULUKLARI:
Dergimize gönderilen makaleler başka bir dergide yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere gönderilmemiş olmalıdır. Eğer özet, metin olarak kongre veya toplantılarda sunuldu ise bu durum makale başvurusu esnasında açıkça belirtilmelidir.
Yazarlar makalelerini dergi yazım kurallarına (http://tip.fusabil.org/tip.php3?id=120) göre düzenlemiş ve yazıda kullandıkları tüm bilgilere referans vermiş olmalıdır. Dergiye gönderilen çalışmaların “etik kurallar” çerçevesinde hazırlanmış olması gerekir ve etik sorumluluk yazarlara aittir.
Yazarlar yapılan çalışmanın kendi çalışmaları olduğunu ve makalenin intihal içermediğini garanti etmelidirler ve çalışmaya olan bilimsel katkılarını vurgulamalıdırlar. Makale yazarlarının tümü, makalenin son halini okumuş olmalıdır. Yayın için gönderilmiş makalelerde “Yayın Hakları Telif Formu” nu imzalamış olan her yazar, etik ilkeler ile ilgili eşit sorumluluğa sahiptir.
Kaynaklar metin içindeki kullanım sırasına göre numaralandırılmalı ve atıf yapıldığı yerde tek aralık verildikten sonra, parantez içine alınarak gösterilmelidir. Kullanılan kaynakların tümü metin sonunda bir liste halinde sunulmalı ve kaynakların tümü metin içinde kullanılmış olmalıdır. Altı yada daha fazla yazar olduğu durumlarda; üçüncü isimden sonra “ve ark.” (İngilizce kaynaklarda “et al’’) ifadesi kullanılmalıdır. Kaynakların yazımındaki hataların sorumluluğu yazar(lar)a aittir. Kişisel görüşler ve yayımlanmamış bilgiler kaynak gösterilmemelidir.
HAKEMLERİN ETİK SORUMLULUKLARI:
Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi makale değerlendirme sürecinde “kör” hakemlik uygulanmaktadır. Hakemler, yazarlar ile doğrudan iletişim kuramazlar. Hakemler atanmış olmalarına rağmen makale konusunda uzman değil iseler ilgili makaleyi değerlendirmeyi kabul etmemelidir. Hakemler, değerlendirmeyi gizlilik içinde ve tarafsızca yapmalıdırlar. Eğer kendilerine gönderilen makalelerde “yazar-yazar” arasında veya “yazar-hakem” arasında bir çıkar çatışması olduğunu saptadıklarında bu durumu sadece editöre bildirmelidirler.
Hakem değerlendirme süreci, editöre ve editörler kuruluna, editöryal karar konusunda yardımcı olur ve ayrıca yazarın makalesini iyileştirmesine de hizmet edebilir. Değerlendirme için gelen yazılar gizli belge olarak değerlendirilmelidir ve editör tarafından yetkili kılınan kişiler dışında hiç kimse ile paylaşılmamalı veya tartışılmamalıdır. Hakemler görevlerini objektif olarak yapmalıdır. Yazarın kişisel olarak eleştirilmesi uygun değildir. Hakemler görüşlerini açık ve destekleyici kanıtları ile birlikte ifade etmelidir. Hakemler diğer yayınlardan alınan bilgilerin, kaynaklarda bulunup bulunmadığına dikkat etmelidir.