[ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]
Fırat University Medical Journal of Health Sciences
2023, Cilt 37, Sayı 2, Sayfa(lar) 167-172
[ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Bebeği Yatan Annelerin Bağlanma ve Stres Düzeyleri
Nuray CANER1, Öznur BAŞDAŞ1, Gülşah OĞUL2
1Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı, Kayseri, TÜRKİYE
2Niğde Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hastanesi, Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Niğde, TÜRKİYE
Anahtar Kelimeler: Yenidoğan yoğun bakım ünitesi, anneler, bağlanma, stres
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi’nde (YYBÜ) bebeği yatan annelerin bağlanma ve stres düzeyleri ile bu düzeyleri etkileyen değişkenlerin incelenmesidir.

Gereç ve Yöntem: İç Anadolu Bölgesinde bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinin YYBܒnde gerçekleştirilen tanımlayıcı tipteki bu çalışmada (n=214) veriler 1 Ocak-30 Temmuz 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Tanımlayıcı Özellikler Formu, YYBÜ- Anne Baba Stres Ölçeği ve Maternal Bağlanma Ölçeği (MBÖ) ile toplanmıştır. Çalışmanın yürütülebilmesi için Etik Kurul, Kurum izni ve annelerin yazılı gönüllü olurları alınmıştır.

Bulgular: Çalışma kapsamına alınan annelerin YYBÜ Anne-Baba Stres Ölçeği, Görüntü ve Sesler, Görünüm ve Davranış, Anne Baba Rolünde Değişim ve MBÖ puan ortalamalarının sırasıyla 117.09±32.11, 16.64±7.73, 59.10±19.10, 41.34±70.43 ve 96.85±8.72 puan olduğu saptanmıştır. Bebeği mekanik ventilatöre bağlı olan annelerin, YYBÜ Anne-Baba Stres Ölçeği alt boyutlarından aldıkları puanların daha fazla olduğu (p<0.05) ve MBÖ puanlarının daha az olduğu belirlenmiştir (p>0.05). Annelerin YYBÜ stres puanları ile MBÖ puanları arasında zayıf düzeyde pozitif bir ilişki olduğu bulunmuştur.

Sonuç: Annelerin YYBÜ streslerini ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi, stres ve stresle baş etme tarzlarının bebekleri ile olan bağlanmaları üzerindeki etkinin incelenmesi önerilmektedir.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Yenidoğan Yoğun Bakım Üniteleri (YYBÜ), perinatal komplikasyonları, hastalık veya konjenital anomalileri olan, düşük doğum ağırlıklı veya prematüre doğan bebeklere tıbbi bakım sağlamak için donanımlı personel ve cihazlara sahip özel birimlerdir. YYBܒye kabul edilen bebeklerin ebeveynleri kaygı, korku, güçsüzlük ve ebeveyn rolündeki değişiklikler nedeniyle önemli stres yaşarlar. YYBÜ yatışı, annelerin bebeklerinden ayrılmalarına, anne karnında başlayan bağın kopmasına neden olmakta ve anneler için güçlü bir stres kaynağı olarak tanımlanmaktadır1-2. Yapılan çalışmalarda annelere göre YYBÜ korkutucu olarak nitelendirilmekte, küçük ve savunmasız olan bebekleri tedavi ve bakımı için ileri teknolojik aletler ile donatılmış tamamen yabancı bir çevrede yalnız kalmaktadır2-5. Ebeveynler YYBܒye ziyaretçi olarak kabul edilip, sadece günün belirli saatlerinde bebeklerini ziyaret edebilirlerken, bebeklerinin tüm temel bakım gereksinimleri (örneğin, beslenme, bez değiştirme vb.) hemşireler tarafından karşılanmaktadır. Bu nedenle ebeveynler YYBܒde ne olduğunu tam olarak anlamamakta, bebeklerinin sağlığı ile ilgili kararlara dahil olamamakta ve kendilerini dışlanmış hissetmektedirler. Bu durum ebeveynlerin, ebeveynlik yeteneklerine ilişkin güvensizlik hissetmelerine ve stres yaşamalarına neden olabilmektedir6-7. Bebekler YYBܒye kabul edildiğinde, ebeveynleri ile aralarındaki iletişim kesintiye uğramakta ve ebeveyn-bebek bağlanması gecikebilmektedir. Çoğu ebeveyn için bağlanma süreci doğumda veya hamilelik sürecinden önce başlamaktadır8. Hasta veya preterm bebekle bağlanma süreci, ebeveynlerin bebeklerine dokundukları ve bakıma katıldıkları sürece kadar ertelenmektedir. Baum ve ark. (2012) YYBܒde bebekleri olan annelerin kendilerini “hamile olmak ve anne olmak arasında” bir yerde hissettiklerini, bebekleriyle bağ kurmaya çalıştıklarını, ancak tanıdık olmayan YYBÜ ortamının bağlanma sürecine engel olduğunu belirtmişlerdir3. Annelerin yaşadığı bu karmaşık duygular, annenin bebeğinin gereksinimlerine duyarlı olma yeteneğini ve anne-bebek etkileşimini azaltarak anne bebek bağlanmasını engellemektedir9-10.

    Çoğunlukla ebeveynler, YYBܒde yatan bebeklerini inciteceklerini ve zarar verebileceklerini düşündükleri için bebeklerine dokunmada, tutmada veya beslemede güçlük yaşayabilirler. Annelerin gereksinimlerine yönelik bakım planlaması ile hem anne bebek bağlanmasının güçlendirilebileceği hem de yenidoğanın sağlık sonuçlarının iyileştirilebileceği düşünülmektedir8. Bu doğrultuda ilk adım olarak annelerin YYBÜ yatışına bağlı olarak yaşadıkları sıkıntıların ve gereksinimlerin hemşireler tarafından belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada YYBܒde bebeği yatan annelerin bağlanma ve stres düzeyleri ile bunları etkileyen değişkenlerin incelenmesi amaçlanmıştır.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metot
    Araştırma ve Yayın Etiği: Çalışmanın yapılabilmesi için Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul’undan (Tarih: 25.11.2021, Karar No: 2021/100) onay alınmıştır. Çalışmaya dahil edilmesi planlanan annelere çalışma hakkında açıklama yapılmış ve çalışmaya katılmayı kabul eden annelerden yazılı onam belgesi alınmıştır.

    Araştırmanın Tipi, Yeri ve Zamanı: Bu çalışmanın amacı bebeği YYBܒde yatan annelerin bağlanma ve stres düzeyleri ile bunları etkileyen değişkenlerin incelenmesidir. Tanımlayıcı olarak yürütülen bu çalışmada Kohort, vaka-kontrol ve kesitsel çalışmaların raporlanması için Epidemiyolojide Gözlemsel Çalışmaların Raporlanmasının Güçlendirilmesi (STROBE) kontrol listesi kullanılmıştır. Çalışmanın verileri Ocak-Temmuz 2022 tarihleri arasında İç Anadolu Bölgesinde yer alan bir şehir hastanesinin YYBܒsinde toplanmıştır.

    Araştırmanın Evren ve Örneklemi: Çalışmanın örneklemi, Gutierrez ve Ventura11 tarafından yapılan bebeği YYBܒde yatan annelerde MB֒nün kullanıldığı çalışmanın verilerine göre, etki büyüklüğü 0.3 ile 200 kişi olarak belirlenmiştir. Çalışmanın örneklemini, bebeği YYBܒye kabul edilen, 18 yaş üstünde okur-yazar olan, Türkçe konuşabilen ve çalışmaya katılmayı kabul eden 214 anne oluşturmuştur.

    Verilerin Toplanması: YYBܒye yatışı yapılan bebeklerin annelerine ünite içerisinde bölünmelerin olmadığı bir odada çalışma hakkında bilgilendirme yapılmıştır. Çalışmaya katılmaya olur veren anneler, veri toplama formunu doldurmuştur. Çalışmada, verilerin toplanması amacıyla annelere, Tanımlayıcı Özellikler Formu, Anne-Baba Stres Ölçeği: YYBÜ ve Maternal Bağlanma Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin toplanması yaklaşık olarak 15 dakika sürmüştür.

    Veri Toplama Araçları
    Tanımlayıcı Özellikler Formu: Bu form annelerin (yaş, cinsiyet, gelir durumu vb) ve bebeklerinin (cinsiyeti, tanısı, yoğun bakım yatış süresi vb) tanıtıcı özelliklerine ilişkin 12 sorudan oluşmaktadır.

    Anne-Baba Stres Ölçeği: Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi (YYBÜ-Anne Baba Stres Ölçeği): Ölçek, ünitedeki fiziksel ve psikososyal ortamdan kaynaklanan stresörlerden ebeveynlerin etkilenme düzeylerini belirlemektedir. Turan ve Başbakkal12 tarafından Türkçeye uyarlanan 5’li likert tipindeki ölçek, “Görüntüler ve Sesler”, bebeğin “Görünümü ve Davranışlar” ve “Anne Baba Rolünde Değişim” olmak üzere 3 alt-boyut ve 34 maddeden oluşmaktadır. Ölçekten alınan puanın yüksekliği, stres düzeylerinin de yüksek olduğu şeklinde yorumlanmaktadır. Ölçeğin Cronbach Alpha değeri 0.90 olarak saptanmıştır.

    Maternal Bağlanma Ölçeği (MBÖ): MBÖ, maternal sevgiyle bağlanmayı ölçmek amacıyla, Muller tarafından 1994 yılında geliştirilmiş, Kavlak ve Şirin13 tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Dörtlü Likert tipinde olan ölçek maddeleri ‘her zaman’ ile ‘hiçbir zaman’ arasında değişmektedir. 26 maddeden oluşan ölçekten 26 ile 104 arasında puan alınabilmekte ve yüksek puan maternal bağlanmanın yüksek olduğu şeklinde yorumlanmaktadır. Ölçeğin Cronbach Alpha değeri 0.77 olarak bulunmuştur.

    Verilerin Analizi: Verilerin analizinde IBM SPSS paket programı kullanılmıştır. Verilerin dağılımı Shapiro-Wilk normallik testi, Histogram ve Q-Q grafikleri ile değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma), ikili grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U, çoklu grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. Kruskal Wallis H testi sonrası ikili karşılaştırmalar için Bonferroni testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişki Spearman Korelasyon Analizi ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar %95 güven aralığında incelenmiş ve p<0.05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    Annelerin ve Bebeklerin Tanımlayıcı Özellikleri: Araştırma kapsamına alınan annelerin yaş ortalamalarının 28.37±6.03 yıl olduğu, %81.3’ünün çalışmadığı, %54.7’sinin gelirini giderine denk olarak algıladığı, %26.6’sının evde bebeği ile zaman geçirdiği (ortalama 2.78 ±10.17 gün), %27.1’inin başka çocuğunun olmadığı ve %57.5’inin sezaryen doğum yaptığı bulunmuştur. Ayrıca annelerin YYBÜ Anne-Baba Stres Ölçeği, Görüntü ve Sesler, Görünüm ve Davranışlar, Anne Baba Rolünde Değişim ve MBÖ puan ortalamalarının sırasıyla 117.09±32.11, 16.64±7.73, 59.10±19.1, 41.34±70.43 ve 96.85±8.72 olduğu saptanmıştır. Bebeklerin %51.9’unun erkek, %28.5’inin solunum problemi tanısıyla YYBܒde yattığı, %36.0’ının mekanik ventilatöre (MV) bağlı olduğu (ortalama 2.07±4.17 gün) ve bebeklerin ortalama 5.20±5.67 gün YYBܒde yattığı belirlenmiştir (Tablo 1).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 1: Annelere ve bebeklere ilişkin özellikler (n=214)

    Annelerin YYBÜ Stresleri ve Maternal Bağlanmaları: Araştırma kapsamına alınan annelerden gelir düzeyini giderinden az olarak algılayan, sezaryen doğum yapan annelerin Görüntü ve Sesler (sırasıyla, p=0.001; p=0.007), bebeği ile evde zaman geçirmeyen annelerin Anne Baba Rolünde Değişim (p=0.008) ve bebeği mekanik ventilatöre bağlı olan annelerin Görüntü ve Sesler, Görünüm ve Davranış, Anne Baba Rolünde Değişim puan ortalamalarının daha fazla (sırasıyla, p=0.001; p=0.001; p=0.002) ve MBÖ puan ortalamalarının daha az olduğu (p=0.093) bulunmuştur (Tablo 2).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 2: Tanımlayıcı özelliklere göre annelerin YYBÜ Stres Ölçeği ve MBÖ puanlarının dağılımı

    Annelerin bebekleri ile evde geçirdikleri zaman ile Anne Baba Rolünde Değişim alt boyut puan ortalamaları arasında negatif yönde zayıf düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır (r=-0.197; p<0.001). YYBܒde geçirilen zaman ile annelerin YYBÜ Anne Baba Stres Ölçeği alt boyutları (Görüntü ve Sesler, Görünüm ve Davranış, Anne Baba Rolünde Değişim) arasında pozitif yönde zayıf düzeyde (sırasıyla, r=0.160, p=0.05; p=0.217 p=0.001; r=0.182, p=0.001); bebeğin MV’e bağlı olduğu zaman ile Görüntü ve Sesler alt boyutu arasında pozitif yönde orta düzeyde (r=0.519, p<0.001), Anne Baba Rolünde Değişim, Görünüm ve Davranış alt boyutları arasında ise pozitif yönde zayıf düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır (sırasıyla, r=0.213, p=0.001; r=0.303, p=0.001). Annelerin Maternal Bağlanma Ölçeği puan ortalamaları ile Anne Baba Rolünde Değişim, Görünüm ve Davranış alt boyutları puan ortalamaları arasında pozitif yönde zayıf düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir (sırasıyla, r=0.181 p<0.001; r=0.143, p<0.05) (Tablo 3).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 3: Annelerin YYBÜ Stres Ölçeği ve MBÖ puanları arasındaki ilişki

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Tartışma
    Bu çalışmada, bebeği YYBܒde yatan annelerin bağlanma ve stres düzeyleri ile bu düzeyleri etkileyen değişkenler incelenmiştir. Bebeğin bağlı olduğu monitörler, tüpler ve cihazların, monitörlerin ani seslerinin YYBÜ deneyiminde anneler için stres yaratan faktörler arasında olduğu bulunmuştur14. Çalışmada bebeği MV’ye bağlı olan annelerin Anne Baba Rolünde Değişim, Görüntü ve Sesler, Görünüm ve Davranış puanlarının daha fazla olduğu ve bebeklerinin mekanik ventilatöre bağlı olduğu gün sayısı arttıkça, annelerin streslerinin de arttığı belirlenmiştir. Çalışma bulgularıyla benzer şekilde literatürde bebeği solunum cihazına bağlı olan annelerin stres düzeyinin daha fazla olduğu belirtilmektedir15-16. Bebeğin kritik derecede hasta olması, hayati tehlikesinin bulunması ve bebeğin genel durumunda iyileşme olmaması annelerin stresini artırmış olabilir. Annelerin bebeklerinin durumuna ilişkin algılarının streslerini nasıl etkilediği konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

    YYBÜ yatışından önce bebeği ile evde zaman geçiren annelerin stres puanlarının daha az olduğu ve yapılan korelasyon analizi sonucunda da evde geçirilen zaman arttıkça, Anne Baba Rolünde Değişim stres puanları arasında negatif yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Evde bebekleri ile zaman geçiren annelerin anne bebek etkileşimlerinin daha fazla olduğu için annelik rollerine ilişkin streslerinin daha az olduğu düşünülmektedir.

    Yenidoğan bebeğini kritik derecede hasta, teknolojiye bağımlı olarak görmek anne bebek etkileşimini olumsuz etkilemekte, anestezi ve analjezi bebeğin ilişkisel yeteneklerini azaltarak annelerde strese neden olabilmektedir17. Fizyolojik olarak stabil olmayan, motor veya duyusal defisitleri olan bebeklerin davranışlarını annenin tanıması ve yorumlaması oldukça zordur. Bu durum annenin annelik rolüne ilişkin yetersizlik duyguları yaşamasına neden olabilmektedir1. Bir annenin bebeğinin iletişim çabalarını tutarlı bir şekilde tanıma, yorumlama ve uygun şekilde yanıt verme yeteneği olarak tanımlanan anne duyarlılığının anne bebek bağlanmasını öngören önemli bir faktör olduğu bildirilmektedir18. Çalışmada bebeği mekanik ventilatöre bağlı olan annelerin MBÖ puanlarının daha az olduğu bulunmuştur. Bebeğin MV’ye bağlanması için kullanılan sedatifler bebeğin davranışlarını baskılamakta15 ve anne bebek etkileşimini olumsuz etkilemektedir. Bu durum bebeği MV’ye bağlı olan annelerin bebeklerine bağlanmalarını olumsuz etkilemiş olabilir.

    Çalışmada annelerin bağlanmaları ile Anne Baba Rolünde Değişim stres puanları arasında zayıf, Görünüm ve Davranışlar stres puanları arasında da çok zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Annelerin bağlanmaları ile her iki stres alt boyutu için pozitif yöndeki ilişki annelerin stresinin artması ile bebeklerine olan bağlanmalarının artması arasında bir ilişki olduğu şeklinde yorumlanmaktadır. Ancak literatürde yapılan çalışmalarda8,18 annelerin streslerinin bebekleri ile olan bağlanmalarını olumsuz etkilediği yönünde kanıtlar sunulmuştur. Yapılan bir çalışmada19 ise annelerin bebeklerine bağlanmalarında stres düzeyi ve stresle başetme tarzlarının da etkili olduğu belirlenmiştir. Stres teorisine göre stres yaratan durum kontrol edilebilir olarak değerlendirildiğinde, problem odaklı stratejiler (planlama gibi stresli bir durumu doğrudan değiştirme çabaları) baskın olarak kullanılırken, stres kaynağı değiştirilemediğinde, duygu odaklı stratejiler (kabul etme gibi stres etkeninin tetiklediği sıkıntıyı düzenleme çabaları) kullanılmaktadır20. Başa çıkma stratejileri, stresle başa çıkmada, stresi azaltmada veya tolere etmede ve stresli bir olayın uyum sağlayıcı mı yoksa uyumsuz bir süreç mi olduğunu belirlemede önemli rol oynamaktadır19. Annelerin stresle baş etme stratejilerinde daha çok duygu odaklı baş etme stratejilerini kullandıkları ve sosyal destek aradıkları bildirilmektedir21-22. Sosyal desteğin YYBܒde bebeği yatan annelerin stresleri ve bebekleri ile bağlanmaları üzerinde olumlu etkileri bulunmaktadır23. Çalışmada annelerin bebeklerinin YYBÜ yatışlarına ilişkin değiştirebilecekleri bir durum olmadığı için stresleriyle baş etmelerinde duygu odaklı stratejileri kullanmış olabilecekleri düşünülmektedir. Bu bağlamda bebeği YYBܒde yatan annelerin YYBܒye ilişkin streslerinde hangi baş etme stratejilerini kullandıklarının, annelerin stres düzeyi, baş etme stratejileri ve bağlanmaları arasındaki yordayıcı ilişkinin belirlenmesinin büyük bir önem taşıdığı düşünülmektedir.

    Sonuç olarak çalışmada bebeği YYBܒde yatan annelerin stres yaşadıkları, bebeğin MV’ye bağlı olması ve bağlı olduğu sürenin artması ile annelerin stres düzeylerinin arttığı, evde bebekleri ile geçirilen zamanın artması ile annelerin stres düzeylerinin azaldığı bulunmuştur. Ayrıca annelerin rollerinde değişim alt boyutuna ilişkin yaşadıkları stres ile bağlanmaları arasında zayıf düzeyde pozitif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Bu bulgular doğrultusunda öneriler aşağıdaki şekilde sıralanmıştır.

    • YYBܒde yatışı yapılan bebeklerin annelerinin streslerini azaltmak için çocuk ve aile merkezli bakım uygulamalarının temel alınması,

    • Ebeveyn bebek bağlanmasının güçlendirilmesi için önerilen kanguru bakımı gibi kanıta dayalı uygulamaların kliniklerde kullanılması, ebeveyn bebek etkileşimini artıracak şekilde annenin bebek bakımına katılımının sağlanması,

    • MV cihazına bağlı olmak gibi anne bebek ilişkisini olumsuz olarak etkileyen tedavi uygulamalarına yönelik anne bebek ilişkisini güçlendirecek bakım uygulamalarının geliştirilmesi,

    • Bebeği YYBܒde yatan annelerle yapılacak çalışmalarda annelerin stresle baş etme tarzlarının belirlenmesi ve baş etme tarzları ile bebeklerine bağlanmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi önerilmektedir.

    Teşekkür: Araştırmaya katılmayı kabul eden annelere ve YYBÜ sağlık personeline teşekkür ederiz.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) Fleck P. Connecting mothers and infants in the neonatal intensive care unit. NAINR 2016; 16(2): 92-96.

    2) Sarapuk I, Pavlyshyn H. Assessment and correction of stress in preterm infants and their mothers. Turk Arch Pediatr 2022; 57(2): 146-150.

    3) Baum N, Weidberg Z, Osher Y, Kohelet D. No longer pregnant, not yet a mother: Giving birth prematurely to a very-lowbirth-weight baby. Qual Health Res 2012; 22(5): 595-606.

    4) Santos H, Yang Q, Docherty SL, et al. Relationship of maternal psychological distress classes to later mother–infant interaction, home environment, and infant development in preterm infants. Res Nurs Health 2016; 39: 175-186.

    5) Stremler R, Haddad S, Pullenayegum E, Parshuram C. Psychological outcomes in parents of critically ill hospitalized children. J Pediatr Nurs 2017; 34: 36-43.

    6) Varghese M. A study on parental stress in the neonatal ICU using parental stressor. Pediatrics 2015; 135(1): 59.

    7) Reid S, Bredemeyer S, Chiarella M. Integrative review of parents’ perspectives of the nursing role in neonatal family-centered care. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2019; 48(4): 408-417.

    8) Kim AR, Kim SY, Yun JE. Attachment and relationship-based interventions for families during neonatal intensive care hospitalization: A study protocol for a systematic review and meta-analysis. Syst Rev 2020; 9(1): 1-7.

    9) Green J, Darbyshire P, Adams A, Jackson D. Desperately seeking parenthood: Neonatal nurses reflect on parental anguish. J Clin Nurs 2015; 24: 1885-1894.

    10) Flacking R, Thomson G, Axelin A. Pathways to emotional closeness in neonatal units-A cross-national qualitative study. BMC Pregnancy Childbirth 2016; 16: 170.

    11) Gutierrez, SA, Ventura AK. Associations between maternal technology use, perceptions of infant temperament, and indicators of mother-to-infant attachment quality. Early Hum Dev 2021; 154: 105305.

    12) Turan T, Başbakkal Z. Yenidoğan yoğun bakım ünitesi anne-baba stres ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2006; 13(2): 32-42.

    13) Kavlak O, Şirin A. Maternal bağlanma ölçeğinin Türk toplumuna uyarlanması. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi 2009; 6(1): 188-202.

    14) Venkataraman R, Kamaluddeen M, Amin H, Lodha A. Is less noise, light and parental/caregiver stress in the neonatal intensive care unit better for neonates? Indian Pediatr 2018; 55(1): 17-21.

    15) Gondwe KW, White‐Traut R, Brandon D, Pan W, Holditch‐Davis D. The role of sociodemographic factors in maternal psychological distress and mother‐preterm infant interactions. Res Nurs Health 2017; 40(6): 528-540.

    16) Akkoyun S, Taş Arslan F. Investigation of stress and nursing support in mothers of preterm infants in neonatal intensive care units. Scand J Caring Sci 2019; 33: 351-358.

    17) Mantymaa M, Puura K, Luoma I, Samelin R, and Tamminen T. Mother's early perception of her infant's difficult temperament, parenting stress and early motherinfant interaction. Nord J Psychiatry. 2006; 60: 379-386

    18) Bonacquisti A, Geller PA, Patterson CA. Maternal depression, anxiety, stress, and maternal-infant attachment in the neonatal intensive care unit. J Reprod Infant Psychol 2020; 38(3): 297-310.

    19) Rogers CE, Kidokoro H, Wallendorf M, Inder TE. Identifying mothers of very preterm infants at-risk for postpartum depression and anxiety before discharge. J Perinatol 2013; 33(3): 171-176.

    20) Lazarus RS, & Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer, 1984.

    21) Haytham AO, Khuan L, Ying LP, Hassouneh O. Coping mechanism among parents of children with autism spectrum disorder: A review. Iran J Child Neurol 2022; 16(1): 9.

    22) Wen CC, Chu SY. Parenting stress and depressive symptoms in the family caregivers of children with genetic or rare diseases: The mediation effects of coping strategies and self-esteem. Ci Ji Yi Xue Za Zhi 2020; 32(2): 181.

    23) Gurgani S, Jogi S. A study to estimate the level of stress and coping strategies among mothers whose neonates are admitted in Neonatal Intensive Care Unit (NICU) at Lalla Ded Hospital, Srinagar, Kashmir. Int J Midwifery Nurs 2018; 1(2): 1-44.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    [ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]