Cilt 13, Sayı 1
Aralık 1999 · Sayfalar 071-080
OPİOİDLER VE ÜREME FONKSİYONLARI ÜZERİNE ETKİLERİ
Opioids and Their Effects on the Reproductive Functions
Bayram YILMAZ1, Vahit KONAR1
Endojen opioid peptidlerinin (endorfinler, enkefalinler, dinorfinler) keşfi ve opioid reseptörlerinin karakterize edilmesiyle bu alandaki araştırmalar son 20 yıl içerisinde büyük bir gelişme göstermiştir. Değişik reseptör tiplerinin varlığı öne sürülmekteyse de, bugün opioid reseptörleri üç ana grupta toplanmaktadır: mü, kappa ve delta. Opioidlerin üreme fonksiyonlarının düzenlenmesindeki rolleri ile ilgili çalışmalar da büyük bir ilgi odağı olmaya devam etmektedir. Gonadotropin salgılatıcı hormon ve dolayısıyla luteinizan hormon sekresyonunu baskıladıkları in vivo ve in vitro çalışmalarla gösterilmiştir. Fakat FSH üzerindeki etkileri henüz belirginlik kazanmamıştır. Bayan atletlerde rastlanan amonere, ağır egzersize bağlı olarak artan endojen opioid konsantrasyonuna atfedilmektedir. Opioidlerin, prolaktin sekresyonu ve laktasyonun, ayrıca oksitosin salınımı ve doğum zamanının ayarlanması gibi birçok nöroendokrin fonksiyonun düzenlenmesinde önemli rollerinin olduğu bildirilmektedir. Erkek eroin bağımlılarında görülen iktidarsızlık (impotans), azalmış seksüel içgüdü ve rehabilitasyon devresinde ortaya çıkan orgazm, ereksiyon ve ejakülasyon bozuklukları, opioidlerin negatif etkilerine bağlanmaktadır. Ayrıca, seksüel aktivite sonrası ortaya çıkan analjezi ve cinsel orgazmın oluşumunda, spinal kordda bulunan peptiderjik nöronların salgıladığı endorfin ve enkefalinlerin önemli rollerinin olduğu bildirilmiştir