Geri

Glifosat-Bazlı Herbisite Maruz Kalan Fare Korteksinde Koenzim Q10 'un Nöroproteksiyon Etkisinin Histopatolojik Değerlendirmesi

Volume 40, Issue 3

November 2026 · Pages 282-287

Glifosat-Bazlı Herbisite Maruz Kalan Fare Korteksinde Koenzim Q10 'un Nöroproteksiyon Etkisinin Histopatolojik Değerlendirmesi

Histopathological Assessment of Coenzyme Q10 Mediated Neuroprotection in the Mouse Cortex Exposed to a Glyphosate-Based Herbicide

Halil İbrahim SAYGI1, Şule AYLA1, Duygu MUTLUAY2, İlknur DURSUN3

1İstanbul Medeniyet University, Faculty of Medicine Department of Histology and Embryology, İstanbul, TÜRKİYE
2Mehmet Akif Ersoy Medeniyet University, Faculty of Veterinary Medicine Department of Histology and Embryology, Burdur, TÜRKİYE
3İstanbul Sağlık ve Teknoloji University, Faculty of Medicine Department of Physiology, İstanbul, TÜRKİYE
Keywords: Glifosat-bazlı herbisitler (GBH) koenzim Q10 ICR fareleri kortikal histopatoloji
Keywords: Glyphosate-based herbicides (GBHs) coenzyme Q10 ICR mice cortical histopathology

Amaç: Glifosat-bazlı herbisitler (GBH) dünya genelinde yaygın olarak kullanılmakta olup, olası nörotoksik etkileri hem araştırmacılar hem de toplum için giderek artan bir merak konusudur. Koenzim Q10 (CoQ10) gibi mitokondri hedefli antioksidanların nöroprotektif etkileri iyi bilinmekle birlikte, GBH’lere karşı koruyucu özellikleri hala tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışma, farelerde GBH maruziyetinin kortekste oluşturduğu hasarın CoQ10 ile onarılma potansiyelini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Gereç ve Yöntem: 50 adet erişkin erkek ICR fare beş gruba ayrıldı: Kontrol, Sham, CoQ10 (200 mg/kg/gün), GBH (Roundup, 500 mg/kg/gün) ve GBH+CoQ10. 49 günlük oral tedavi sonrasında hayvanlar ötenazi edildi ve beyin dokusu Hematoksilen-Eozin (H&E) ve krezil viyole (Nissl) boyaları ile histolojik inceleme için alındı. Kortikal histopatolojik değerlendirme QuPath yazılımı kullanılarak gerçekleştirildi.

Bulgular: Histolojik inceleme, Kontrol, Sham ve CoQ10 gruplarında normal kortikal yapıların korunduğunu gösterilmiştir. GBH maruziyeti; küçülmüş, hiperkromatik ve piknotik nöronlar, dejeneratif değişiklikler, granülovakuoler dejenerasyon ve nöropilde belirgin vakuolizasyon ile karakterize nöronal hasara neden olduğu gözlemlenmiştir. GBH+CoQ10 grubunda ise kortikal organizasyon ve nöronal morfoloji büyük ölçüde korundu; yalnızca hafif fokal vakuolizasyon izlenmiştir.

Krezil viyole boyamasında, GBH uygulanan farelerde belirgin nöron kaybı, Nissl cisimciklerinde azalma ve sitoplazmik renk değişikliği gözlemlenirken, GBH+CoQ10 kesitlerinde daha yüksek nöronal yoğunluk ve belirgin Nissl granülleri gözlenmiştir. Nicel analizlerde, GBH uygulaması diğer tedavi gruplarına kıyasla kortikal nöron sayısını anlamlı düzeyde azalttığı gösterilmiştir. Ancak CoQ10 ile birlikte GBH verilmesi, bu azalmayı tersine çevirdiği izlenmiştir.

Sonuç: GBH maruziyeti, fare serebral korteksinde nöronal dejenerasyona neden olurken, CoQ10 desteği kortikal hücre yapısını ve nöronal yoğunluğu koruyarak GBH’ye bağlı beyin toksisitesine karşı nöroprotektif bir yardımcı ajan olarak potansiyelini desteklemektedir.